Podczas remontu starszej maszyny często pojawia się problem, którego nie da się rozwiązać poprzez zamówienie standardowej części z katalogu. Zużyte koło łańcuchowe może mieć nietypową liczbę zębów, niestandardowy otwór, specjalną piastę, przesunięty wieniec albo wymiary stosowane kilkanaście lub kilkadziesiąt lat temu.
W takiej sytuacji pojawia się pytanie:
czy stare koło łańcuchowe można przerobić, zregenerować albo zastąpić nowym?
W praktyce istnieje kilka możliwości. Wybór odpowiedniej zależy przede wszystkim od stanu koła, konstrukcji maszyny oraz parametrów zastosowanego łańcucha.
Nie zawsze trzeba szukać identycznego koła
Jednym z częstszych błędów podczas remontu maszyny jest próba znalezienia dokładnie takiego samego koła jak zastosowane fabrycznie.
W przypadku starszych urządzeń może to być bardzo trudne albo wręcz niemożliwe.
Producent maszyny mógł:
-
zastosować koło wykonane specjalnie pod daną konstrukcję,
-
wykorzystywać własny standard piasty,
-
zastosować nietypowy otwór lub rowek wpustowy,
-
zakończyć produkcję danej części,
-
zmienić dostawcę komponentów,
-
zakończyć produkcję całej maszyny.
Dlatego podczas remontu znacznie ważniejsze od znalezienia identycznego numeru katalogowego jest odtworzenie parametrów geometrycznych i funkcjonalnych koła.
Jakie parametry trzeba ustalić?
Najważniejszą informacją jest rodzaj łańcucha współpracującego z kołem.
Należy ustalić przede wszystkim:
-
podziałkę łańcucha,
-
liczbę rzędów – simplex, duplex lub triplex,
-
szerokość pomiędzy płytkami,
-
średnicę rolki,
-
liczbę zębów koła,
-
szerokość wieńca,
-
średnicę otworu,
-
rodzaj połączenia koła z wałem.
W przypadku popularnych rozwiązań przemysłowych mogą to być przykładowo koła współpracujące z łańcuchami:
08B, 10B, 12B, 16B, 20B, 24B czy odpowiednimi wersjami wielorzędowymi.
Jeżeli oznaczenia łańcucha nie są znane, jego typ można często określić na podstawie pomiarów.
Czy zużyte koło łańcuchowe można zregenerować?
Czasami tak, ale nie zawsze ma to ekonomiczne lub techniczne uzasadnienie.
Typowym objawem zużycia jest zmiana kształtu powierzchni roboczej zębów. Ząb zaczyna być jednostronnie wytarty i może przyjmować charakterystyczny „haczykowaty” kształt.
Jeżeli zużycie dotyczy samego uzębienia, napawanie i ponowne obrabianie każdego zęba może być znacznie bardziej pracochłonne niż wykonanie nowego wieńca lub całego koła.
Regeneracja ma większy sens w przypadku drogich, dużych lub nietypowych konstrukcji, gdzie przykładowo można:
-
pozostawić istniejącą piastę,
-
usunąć zużyty wieniec,
-
wykonać nowy wieniec zębaty,
-
połączyć go z istniejącym elementem,
-
wykonać obróbkę końcową.
W każdym przypadku możliwość takiej regeneracji należy jednak ocenić indywidualnie.
Konwersja koła łańcuchowego – czasami najlepsze rozwiązanie
Podczas modernizacji maszyny można również wykonać konwersję istniejącego koła.
Przykładowo stara maszyna posiada nietypowe koło, którego nie można już kupić. Zamiast odtwarzać cały element dokładnie w pierwotnej postaci można zaprojektować rozwiązanie wykorzystujące bardziej dostępny standard.
Może to polegać na zastosowaniu:
-
nowego koła wykonanego według wymiarów maszyny,
-
standardowego wieńca z indywidualnie wykonaną piastą,
-
tulei mocującej,
-
tulei Taper Lock,
-
tulei rozprężno-zaciskowej,
-
nowego otworu i rowka wpustowego,
-
zmodyfikowanego sposobu mocowania na wale.
Takie rozwiązanie może ułatwić późniejsze remonty, ponieważ przy kolejnej wymianie nie trzeba już odtwarzać nietypowego elementu od podstaw.
Czy można przerobić gotowe koło łańcuchowe?
To zależy od wymiarów półfabrykatu.
Standardowe koła łańcuchowe bardzo często posiadają odpowiedni naddatek materiału pozwalający wykonać:
-
większy otwór,
-
rowek wpustowy,
-
otwory gwintowane,
-
podtoczenia,
-
otwory montażowe,
-
dodatkową obróbkę piasty.
Jeżeli jednak gotowe koło ma zbyt małą piastę, niewłaściwą szerokość albo jego konstrukcja znacząco różni się od wymaganej, bezpieczniejszym rozwiązaniem może być produkcja koła łańcuchowego od podstaw.
Dlatego przed rozpoczęciem obróbki warto porównać gotowy element z dokumentacją lub wzorem dostarczonym przez klienta.
Co zrobić, jeśli nie ma rysunku technicznego?
To bardzo częsta sytuacja podczas remontów.
Maszyna pracuje od 15 lub 20 lat, dokumentacja zaginęła, producent urządzenia już nie istnieje, a jedynym dostępnym elementem jest zużyte koło.
Nie oznacza to, że wykonanie nowej części jest niemożliwe.
Podstawą może być:
Stare koło jako wzór
Najlepszym rozwiązaniem jest przekazanie zużytego elementu do pomiaru.
Na jego podstawie można określić między innymi:
-
liczbę zębów,
-
podziałkę,
-
geometrię wieńca,
-
średnicę otworu,
-
długość piasty,
-
położenie wieńca,
-
rowek wpustowy,
-
otwory montażowe.
Pomiary wykonane na maszynie
Jeżeli demontaż koła nie jest możliwy, potrzebne będą dokładne pomiary oraz fotografie.
Szczególnie pomocne są zdjęcia wykonane:
-
z przodu,
-
z boku,
-
od strony piasty,
-
razem z wałem,
-
razem z współpracującym łańcuchem.
Fragment dokumentacji maszyny
Nawet niepełny rysunek może znacząco ułatwić identyfikację elementu.
Przy remoncie sprawdź również łańcuch
Wymiana samego koła nie zawsze rozwiązuje problem.
Jeżeli maszyna długo pracowała na zużytym komplecie, również łańcuch może być wydłużony eksploatacyjnie.
Nie oznacza to zwykle, że stalowe elementy fizycznie rozciągnęły się o kilka procent. Wydłużenie powstaje przede wszystkim wskutek zużycia sworzni oraz tulejek na wielu kolejnych ogniwach.
Efektem jest zwiększenie rzeczywistego skoku kolejnych rolek.
Może to powodować:
-
głośniejszą pracę,
-
uderzenia łańcucha,
-
nieprawidłowe zazębienie,
-
przeskakiwanie łańcucha,
-
przyspieszone zużycie nowych kół.
Dlatego montaż nowego koła z mocno zużytym łańcuchem może bardzo szybko doprowadzić do uszkodzenia nowego uzębienia.
Kiedy warto wymienić koła i łańcuch jednocześnie?
Jeżeli zarówno łańcuch, jak i koła mają duży przebieg, warto sprawdzić cały układ napędowy.
Szczególnie gdy widoczne są:
-
ostre lub haczykowate zęby,
-
nierównomierne zużycie,
-
duży luz łańcucha,
-
problemy z napięciem,
-
przeskakiwanie,
-
drgania,
-
hałas podczas pracy.
W takich przypadkach wymiana kompletu może być bardziej opłacalna niż kolejne naprawy poszczególnych elementów.
Zmiana liczby zębów – czy można to zrobić?
Technicznie często jest to możliwe, ale należy pamiętać, że liczba zębów bezpośrednio wpływa na przełożenie.
Jeżeli przykładowo zmienimy koło z:
Z20 na Z25,
zmienimy również prędkość oraz moment przenoszony przez układ.
Dlatego podczas odtwarzania części do istniejącej maszyny najbezpieczniej zachować pierwotną liczbę zębów, chyba że zmiana jest elementem świadomej modernizacji układu napędowego.
Co z otworem i mocowaniem na wale?
Podczas odtwarzania koła łańcuchowego trzeba zwrócić uwagę nie tylko na uzębienie.
Równie ważne jest mocowanie elementu.
Może to być między innymi:
-
otwór cylindryczny z rowkiem wpustowym,
-
otwór stożkowy,
-
wielowypust,
-
tuleja Taper Lock,
-
tuleja rozprężno-zaciskowa,
-
połączenie zaciskowe,
-
otwory pod śruby ustalające.
Właśnie dlatego dwa koła posiadające identyczny łańcuch i liczbę zębów mogą być całkowicie różnymi częściami.
Produkcja nowego koła według wzoru
Jeżeli regeneracja lub przeróbka gotowego elementu nie jest możliwa, pozostaje produkcja od podstaw.
W zależności od konstrukcji proces może obejmować:
-
przygotowanie półfabrykatu,
-
toczenie,
-
frezowanie,
-
wykonanie uzębienia,
-
dłutowanie rowka wpustowego,
-
wykonanie wielowypustu,
-
wiercenie i gwintowanie,
-
obróbkę cieplną,
-
obróbkę wykańczającą.
Materiał dobiera się do warunków pracy elementu.
W prostych zastosowaniach można stosować stale konstrukcyjne, natomiast w bardziej wymagających aplikacjach stosuje się stale o wyższych parametrach oraz odpowiednią obróbkę cieplną.
Starego koła nie warto wyrzucać
Zużyte koło łańcuchowe może być najlepszym źródłem informacji potrzebnych do wykonania nowej części.
Dlatego podczas awarii lub remontu warto zachować:
-
stare koło,
-
fragment łańcucha,
-
tuleje,
-
wpust,
-
elementy mocujące.
Nawet mocno zużyta część może pozwolić technologowi odtworzyć większość istotnych wymiarów.
Jak przygotować zapytanie o wykonanie koła łańcuchowego?
Najlepiej przesłać:
-
rysunek techniczny – jeżeli jest dostępny,
-
liczbę zębów,
-
oznaczenie łańcucha,
-
średnicę otworu,
-
szerokość koła,
-
długość i średnicę piasty,
-
sposób mocowania,
-
wymaganą ilość,
-
zdjęcia starego elementu.
Jeżeli dokumentacji nie ma, można również dostarczyć zużyte koło jako wzór do odtworzenia.
Koła łańcuchowe na zamówienie – ALMA Części Maszyn
W ALMA zajmujemy się dostawą oraz produkcją części stosowanych w przemysłowych układach napędowych.
Wykonujemy między innymi:
-
koła łańcuchowe,
-
koła zębate,
-
wały,
-
tuleje,
-
piasty,
-
elementy według rysunków technicznych,
-
części odtwarzane na podstawie dostarczonych wzorów.
Pomagamy również w doborze łańcuchów rolkowych i transportowych oraz elementów współpracujących.
Jeżeli podczas remontu maszyny posiadasz nietypowe lub zużyte koło łańcuchowe i nie wiesz, czy można wykorzystać gotowy element, przerobić istniejące koło czy wykonać nowe – prześlij nam zdjęcia, podstawowe wymiary albo rysunek techniczny.
Na tej podstawie możemy ocenić możliwy sposób wykonania elementu.
ALMA Części Maszyn – produkcja CNC i komponenty przeniesienia napędu dla przemysłu.