Koła zębate i listwy zębate – rodzaje, zastosowanie i dobór
Koła zębate są stosowane w przekładniach i mechanizmach wymagających dokładnego przeniesienia ruchu. Mogą współpracować z drugim kołem albo z listwą zębatą, tworząc układ zamieniający ruch obrotowy na liniowy.
Zbiorcza kolekcja ALMA obejmuje koła zębate modułowe, wykonania z hartowanymi zębami, koła stożkowe oraz listwy zębate przeznaczone do budowy i naprawy maszyn.
Koła zębate modułowe
Koła modułowe o zębach prostych są jednym z najczęściej spotykanych elementów przekładni. Ich podstawowym parametrem jest moduł, który określa wielkość uzębienia.
Dwa współpracujące koła powinny posiadać zgodny moduł oraz kąt przyporu. Liczba zębów wpływa na średnicę koła i uzyskiwane przełożenie.
Przy wyborze należy sprawdzić:
-
moduł,
-
liczbę zębów,
-
kąt przyporu,
-
szerokość uzębienia,
-
średnicę otworu,
-
wymiary piasty,
-
sposób mocowania,
-
materiał i twardość.
Koła zębate z hartowanymi zębami
Hartowane uzębienie zwiększa odporność powierzchni zębów na ścieranie. Takie koła stosuje się w przekładniach pracujących intensywnie, pod większym obciążeniem lub w urządzeniach, w których wymiana części jest utrudniona.
Przed rozpoczęciem obróbki otworu należy sprawdzić, które obszary koła zostały zahartowane. W wielu przypadkach środkowa część pozostaje obrabialna, ale powinno to zostać potwierdzone przed wykonaniem dodatkowych operacji.
Koła stożkowe
Koła stożkowe służą do przekazywania napędu pomiędzy przecinającymi się osiami. Często stosuje się je w układach, w których kierunek napędu należy zmienić o 90 stopni.
Koła stożkowe zazwyczaj pracują jako dobrana para. Przy wymianie jednego elementu należy sprawdzić parametry i stan drugiego koła, ponieważ przypadkowe połączenie dwóch podobnie wyglądających części może nie zapewnić prawidłowej współpracy.
Listwy zębate
Listwa zębata współpracuje z kołem zębatym, zamieniając ruch obrotowy na ruch liniowy albo odwrotnie. Rozwiązanie jest wykorzystywane w mechanizmach przesuwu, bramach, maszynach produkcyjnych, urządzeniach pozycjonujących i systemach automatyki.
Przy wyborze listwy należy określić:
-
moduł,
-
długość,
-
szerokość i wysokość,
-
materiał,
-
rodzaj uzębienia,
-
sposób montażu,
-
rozmieszczenie otworów,
-
wymagania dotyczące hartowania.
Listwy z hartowanymi zębami
Hartowane listwy są przeznaczone do układów narażonych na intensywne zużycie. Wybór powinien uwzględniać obciążenie, częstotliwość pracy i dokładność pozycjonowania.
Listwa i współpracujące koło muszą posiadać zgodny moduł oraz kąt przyporu. Zastosowanie hartowanej listwy nie zwalnia z obowiązku prawidłowego ustawienia luzu i smarowania zazębienia.
Łączenie kilku listew
W długich układach liniowych stosuje się kilka odcinków listew. W miejscu połączenia trzeba zachować prawidłową podziałkę uzębienia.
Błędne ustawienie kolejnych odcinków może powodować uderzenia, hałas i przyspieszone zużycie koła. Podczas montażu warto użyć odpowiedniego wzorca lub drugiej listwy pomagającej ustawić przejście pomiędzy odcinkami.
Jak dobrać koło do listwy zębatej?
Najważniejsza jest zgodność modułu i kąta przyporu. Następnie należy dobrać liczbę zębów koła, która wpływa na jego średnicę oraz drogę przesuwu uzyskiwaną podczas jednego obrotu.
Trzeba również uwzględnić:
-
obciążenie układu,
-
wymaganą prędkość przesuwu,
-
dokładność pozycjonowania,
-
materiał elementów,
-
sposób smarowania,
-
dostępne miejsce,
-
średnicę wału,
-
sposób zamocowania koła.
Koła zębate produkowane według dokumentacji
Jeżeli produkt katalogowy nie odpowiada konstrukcji maszyny, koło może zostać wykonane według rysunku technicznego.
Dokumentacja powinna określać moduł, liczbę zębów, kąt przyporu, szerokość uzębienia, materiał, średnicę otworu, wymiary piasty i wymagania dotyczące obróbki cieplnej.
Możliwe jest wykonanie pojedynczej części zamiennej, krótkiej serii albo powtarzalnej partii produkcyjnej.
Koła i listwy zębate w ofercie ALMA
W zbiorczej kolekcji ALMA znajdziesz standardowe koła modułowe, koła z hartowanymi zębami, koła stożkowe oraz listwy zębate w różnych wykonaniach.
Jeżeli znasz moduł i podstawowe wymiary, wybierz odpowiednią grupę produktów. W przypadku elementu wykonywanego na zamówienie prześlij rysunek, liczbę sztuk, materiał oraz oczekiwany termin.