Łańcuchy rolkowe – budowa, rodzaje, zastosowanie i dobór

Łańcuchy rolkowe – budowa, rodzaje, zastosowanie i dobór

Łańcuchy rolkowe są jednym z najczęściej stosowanych elementów przeniesienia napędu w maszynach, urządzeniach przemysłowych oraz systemach transportowych. Pozwalają niezawodnie przekazywać moment obrotowy pomiędzy wałami, pracują w trudnych warunkach i mogą być stosowane zarówno w prostych mechanizmach, jak i w rozbudowanych liniach produkcyjnych.

Prawidłowo dobrany łańcuch rolkowy powinien odpowiadać podziałce koła łańcuchowego, wymaganej nośności, prędkości pracy oraz warunkom środowiskowym. W tym poradniku wyjaśniamy, jak zbudowane są łańcuchy rolkowe, czym różnią się poszczególne wykonania i na co zwrócić uwagę podczas ich wyboru.

Jak zbudowany jest łańcuch rolkowy?

Typowy łańcuch rolkowy składa się z połączonych ze sobą ogniw wewnętrznych i zewnętrznych. Jego podstawowe elementy to:

• płytki wewnętrzne i zewnętrzne,

• sworznie,

• tulejki,

• rolki,

• ogniwa łączące.

Rolki współpracują bezpośrednio z uzębieniem koła łańcuchowego. Ich zadaniem jest ograniczenie tarcia i zużycia podczas wchodzenia łańcucha na koło. Sworznie oraz tulejki umożliwiają natomiast ruch poszczególnych ogniw względem siebie.

Konstrukcja łańcucha rolkowego pozwala przenosić duże obciążenia przy zachowaniu stosunkowo niewielkich wymiarów całego układu napędowego.

Najważniejsze oznaczenia łańcuchów rolkowych

W przemyśle często stosowane są łańcuchy zgodne z normą ISO 606 i DIN 8187, oznaczane między innymi jako:

• 06B,

• 08B,

• 10B,

• 12B,

• 16B,

• 20B,

• 24B.

Pierwsza część oznaczenia określa rozmiar i podziałkę łańcucha. Końcówka informuje o liczbie rzędów:

• -1 – łańcuch jednorzędowy, czyli simplex,

• -2 – łańcuch dwurzędowy, czyli duplex,

• -3 – łańcuch trzyrzędowy, czyli triplex.

Przykładowo 08B-1 jest łańcuchem jednorzędowym, natomiast 08B-2 posiada dwa rzędy i może przenosić większe obciążenia.

Należy pamiętać, że łańcuchy wykonane według normy europejskiej typu B i łańcuchy według normy amerykańskiej ANSI mają inne wymiary. Nie powinno się ich stosować zamiennie bez wcześniejszego sprawdzenia parametrów łańcucha oraz współpracujących z nim kół.

Łańcuchy simplex, duplex i triplex – czym się różnią?

Łańcuchy jednorzędowe simplex

Łańcuchy simplex są najczęściej spotykanym wykonaniem. Stosuje się je w napędach o umiarkowanym obciążeniu, między innymi w maszynach produkcyjnych, urządzeniach rolniczych, przenośnikach i prostych układach transportowych.

Ich zaletą jest prosta konstrukcja, szeroka dostępność oraz łatwy dobór współpracujących kół łańcuchowych.

Łańcuchy dwurzędowe duplex

Łańcuchy duplex posiadają dwa równoległe rzędy ogniw. Wybiera się je wtedy, gdy napęd musi przenosić większe obciążenie, ale nie ma możliwości zastosowania znacznie większego łańcucha jednorzędowego.

Łańcuch dwurzędowy musi współpracować z odpowiednim kołem łańcuchowym duplex. Nie należy zakładać go na dwa niezależne koła przeznaczone do łańcuchów jednorzędowych.

Łańcuchy trzyrzędowe triplex

Łańcuchy triplex mają trzy rzędy ogniw i są przeznaczone do najbardziej obciążonych układów napędowych. Wymagają prawidłowego ustawienia wałów, odpowiedniego smarowania oraz precyzyjnie wykonanych kół łańcuchowych.

Stosuje się je między innymi w ciężkich maszynach przemysłowych oraz napędach, w których konieczne jest przenoszenie dużych momentów obrotowych.

Gdzie stosuje się łańcuchy rolkowe?

Łańcuchy rolkowe znajdują zastosowanie w wielu branżach. Wykorzystuje się je między innymi w:

• maszynach produkcyjnych,

• przenośnikach i transporterach,

• liniach pakujących,

• maszynach rolniczych,

• urządzeniach dla przemysłu spożywczego,

• maszynach dla przemysłu drzewnego,

• zakładach produkujących kostkę brukową i materiały budowlane,

• systemach intralogistycznych,

• urządzeniach utrzymania ruchu.

W zależności od środowiska pracy można zastosować łańcuch standardowy, wzmocniony, nierdzewny lub wykonanie specjalne wyposażone w zabieraki, wydłużone sworznie albo niestandardowe płytki.

Jak dobrać odpowiedni łańcuch rolkowy?

Dobór należy rozpocząć od ustalenia podstawowych parametrów istniejącego napędu.

1. Sprawdź podziałkę łańcucha

Podziałka jest odległością pomiędzy środkami dwóch kolejnych sworzni. To jeden z najważniejszych wymiarów pozwalających określić rozmiar łańcucha.

2. Ustal liczbę rzędów

Należy sprawdzić, czy napęd wykorzystuje łańcuch simplex, duplex czy triplex. Liczba rzędów łańcucha musi odpowiadać wykonaniu koła łańcuchowego.

3. Sprawdź szerokość wewnętrzną

Szerokość pomiędzy płytkami wewnętrznymi pomaga rozpoznać typ łańcucha i potwierdzić jego zgodność z kołem.

4. Określ obciążenie i prędkość pracy

W nowym napędzie należy uwzględnić moc, prędkość obrotową, przełożenie, charakter obciążenia oraz częstotliwość pracy. Napędy narażone na częste rozruchy, uderzenia lub przeciążenia mogą wymagać zastosowania mocniejszego łańcucha.

5. Uwzględnij warunki środowiskowe

Wilgoć, pył, wysoka temperatura, kontakt z żywnością lub substancjami chemicznymi mogą wymagać zastosowania specjalnego materiału albo odpowiedniego sposobu smarowania. W środowisku narażonym na korozję często stosuje się łańcuchy wykonane ze stali nierdzewnej.

6. Sprawdź stan kół łańcuchowych

Nowego łańcucha nie powinno się montować na mocno zużytych kołach. Wyciągnięty łańcuch zmienia kształt zębów, dlatego założenie nowego elementu na stare koła może spowodować jego przyspieszone zużycie i nierówną pracę napędu.

Kiedy należy wymienić łańcuch rolkowy?

O konieczności kontroli lub wymiany mogą świadczyć:

• nadmierne wydłużenie łańcucha,

• nierówna lub głośna praca,

• częste spadanie łańcucha z koła,

• uszkodzone rolki albo płytki,

• sztywne ogniwa,

• korozja,

• widoczne zużycie sworzni i tulejek,

• konieczność częstego korygowania napięcia.

Stan łańcucha najlepiej oceniać poprzez pomiar długości większej liczby ogniw. Pomiar jednego ogniwa może być niedokładny i nie pokaże rzeczywistego stopnia zużycia całego łańcucha.

Jak wydłużyć żywotność łańcucha?

Na trwałość napędu wpływa nie tylko jakość samego łańcucha, lecz również prawidłowy montaż i obsługa. Ważne są:

• regularne smarowanie,

• zachowanie właściwego napięcia,

• równoległe ustawienie wałów,

• współosiowość kół łańcuchowych,

• ochrona przed nadmiernym zabrudzeniem,

• okresowa kontrola wydłużenia,

• wymiana zużytych kół razem z łańcuchem.

Łańcuch nie powinien być napięty całkowicie na sztywno. Zbyt duże napięcie zwiększa obciążenie sworzni, łożysk i wałów, natomiast zbyt duży luz może powodować uderzenia, drgania i spadanie łańcucha.

Łańcuchy rolkowe i wykonania specjalne w ofercie ALMA

ALMA dostarcza łańcuchy rolkowe do maszyn, linii produkcyjnych i systemów transportowych. Oferta obejmuje wykonania jednorzędowe, dwurzędowe i trzyrzędowe, a także łańcuchy nierdzewne oraz rozwiązania przeznaczone do trudniejszych warunków pracy.

Dostarczamy również łańcuchy transportowe wykonywane pod konkretne zastosowanie, między innymi z dospawanymi zabierakami, specjalnymi płytkami i wydłużonymi sworzniami. Łańcuchy możemy przygotować w wymaganych odcinkach i połączyć odpowiednimi ogniwami.

Jeżeli nie znasz oznaczenia potrzebnego łańcucha, prześlij nam jego zdjęcie, podstawowe wymiary lub oznaczenie współpracującego koła. Pomożemy określić typ łańcucha oraz dobrać odpowiednie rozwiązanie.

Sprawdź dostępne łańcuchy rolkowe w sklepie ALMA albo skontaktuj się z nami, jeśli potrzebujesz pomocy w doborze.